Per lo President del PNO, Jaume Ressaire.

Texte per pareisser ais « Actes de l’Université d’Eté 2000-2001 » organizats per la MARPOC e l’IEO 30.

Esser occitan dins l'Estat francès es tot simplament ésser de ciutadanetat francesa e de nacionalitat occitana. Es viure una contradiccion entre l’istòria oficiala e un sentiment pregond d'identitat qu'es pas reconcigut per l' istòria.

Fai ara gaireben 40 ans que Francesc Fontan a fach la demostracion de l'existéncia d'una nacion occitana ambe la publicacion de son libre principau "Ethnisme, vers un nacionalisme humaniste" pareigut en 1961, dos ans après la fondacion dau Partit nacionalista occitan.
Segons Fontan, es la lenga e la lenga sola parlada vò recentament parlada, que definís l'existencia e lis limites d'una nacion. En afortissent aquela veritat fòrça clara, Fontan a plaçat la fòrça de la lenga e de la cultura que i es ligada au dessus dis rapòrts de fòrças d'Estat economicas e politicas. D'aquela ideia geniala n'a fach una ideologia especifica qu'a sonat “l’etnisme" vò "nacionalisme umanista". Es una pensada umanista dins la mesura que s'aplica a totis lis nacions dau monde.

Totis lis pensadas que Fontan a rescontrat sus son camin, tant lusissentas que sian, aquela de Marx, de Trotski, de Mao, de Sarte vò de Raimond Aron an pas passat l'espròva dau temps. Deguna a pas previst lis grands eveniments qu'an marcat la mitat de segle que venem de passar : la descolonisacion, l'espetament de l'empèri sovietic e de la Iogoslavia, la reunificacion de l'Alemanha. Tot aquò Fontan l'a previst coma ne pòrta testimòni la carta etnica de son libre "ethnisme". Fontan a previst tamben l'autonomia basca, catalana, escossesa, galesa e ara còrsa. Se la validitat d'una teoria se justifica per sis aplicaions, om pòt dire que l'etnisme fontanian es la teoria política la plus justa qu'es estada elaborada fins ara.

Aplicada a Occitania, l'etnisme nos assegura qu'Occitania se reunificarà e serà independenta. Lo Partit nacionalista occitan es l'expression d'aquela rason rasonanta per 1'avenidor.

L’ideia d'independencia per Occitania pòt paréisser utopica, merita d'ésser explicada. Independencia es pas autarcia, es a dire rompedura dis escambis ambe lis nacions vesinas. Au contrari, independencia significa la sortida de l’embarrament dins l'Estat francès e l'establiment d'escambis creissents ambe totis lis nacions dau monde. Entre Occitania e França, significa que lis escambis se developaràn d'un biais bilaterau e non pas a sens unic coma a l'ora d'ara.

L'independentisme implica una estrategia concreta. Dins la mesura que se privilegia lis mejans democratics, l'independencia se farà per estapa, coma en Catalonha (independencia pauc a pauc), serà una independencia progressiva. L'encastre nos es donat, son lis regions programas. L'independencia vendrà d'un afortiment dis poders culturaus, economics e politics dis sieis regions occitanas (Provença, Lengadòc, Megjorn-Pirineus, Aquitania, Lemosin, Auvernha e un region qu'es a crear, Droma-Ardecha). L’independencia es una devolucion dis poders, d'Estat vers lis regions. Tot es portaire per la capitada d'aqueu processus: l'Euròpa dis dirigeires d'entrepresas ostiles a la bureucracia parisenca, lis poders municipaus, despartamentaus e regionaus. Lis fòrças que son contra a l’entorn dau vielh jacobinisme franchimand son en passa de far quincanela. Lis fòrças de progrès son dau costat dis nacionalistes corses, catalans, basques, bretons, flamencs, alsacians e occitans. CQFD, coma dison lis matematicians.

L'enemic d'aqueu processús que sembla, a l'analisi, logicament inevitable es un enemic dau dedins. Es l'alienacion de l'intelligentsia occitana.

L'intellectuau occitan es un pauc coma una persona que vòu sortir d'un pertús (un tuneu), a que d'avançar vers lo lume qu'es au luenh. Luòga d'aquò se revira vers lo negre coma se voliá morir d'estofada dins lo pertús. Aquela reaccion buta l'intelligentsia occitana vers tota mena d'irracionau faciste. Per facisme, entende tota pensada que reconeis pas l'existencia de la nacion occitana e que participa a son genocidi culturau. Pòt èsser lo facisme negre que negre, aqueu d'un Lois Alibert qu'auprès aver fondat la Seccion d'estudis occitans (que devendrà l'Institut d'Estudis Occitans en 1945), se lança sens rason gardar dins la collaboracion ambe lis Alemands. Pòt èsser un facisme roge, lo que buta Felix Castan vers lo Partit comunista. Pòt èsser un facisme ròse vò un facisme vert. I a coma una pivelacion vers lis extremismes. Tot es estat assajat per l'intelligentsia occitana per alienar son identitat nacionala. Coma si avià una pam iracionala d'èsser simplament occitan. l a coma una volontat inconcienta de suïcidi colectiu

Es aquela alienacion prigonda. entretenguda vò voguda per lis formacions politicas parisencas que lis ocitanistas an de combatre per qu'Occitania sia ela mema, es a dire una nacion independenta e viventa. Son gaire lis que son pas alienats e qu'an la fe e l’òbra manca pas.